Eski ABD Başkanı Donald Trump, İran rejiminin liderinin, Devrim Muhafızları Kudüs Gücü Komutanı Kasım Süleymani’nin 2020 Ocak ayında öldürülmesinden “birkaç gün sonra” ateşkes talep ettiğini öne sürdü. Trump, bu talebin Süleymani’ye yönelik operasyonun İran’ı masaya oturmaya zorladığını ve bölgedeki tansiyonu düşürdüğünü gösterdiğini savundu.
ABD’nin Bağdat Havalimanı yakınlarında gerçekleştirdiği operasyonla Süleymani’nin hayatını kaybetmesinin ardından Orta Doğu’da büyük bir kriz patlak vermiş, İran misilleme olarak Irak’taki ABD üslerine füze saldırıları düzenlemişti. Trump’ın bu yeni iddiası, Süleymani suikastının sonuçları ve ABD-İran ilişkileri üzerine tartışmaları yeniden alevlendirecek nitelikte.
Kim Ne Zaman Nerede Dedi?
Donald Trump, bu çarpıcı iddiayı kamuoyuna açık bir mitingde dile getirdi. Konuşmasında, görevi başındayken İran ile yaşanan gerilimlere ve Kasım Süleymani’nin öldürülmesiyle sonuçlanan sürece değindi. Trump, Süleymani’nin ölümünden kısa bir süre sonra İran rejim liderinin ateşkes istediğini belirterek, “Soleimani’yi aldığımızda, birkaç gün sonra ateşkes talep ettiler” ifadelerini kullandı. Bu açıklama, Trump’ın kendi dönemindeki İran politikasını ve Süleymani operasyonunun başarısını vurgulama çabası olarak yorumlandı.
Süleymani’nin Öldürülmesi ve Sonrası
3 Ocak 2020 tarihinde, ABD’nin Bağdat Uluslararası Havalimanı yakınlarında düzenlediği insansız hava aracı saldırısıyla İran Devrim Muhafızları Kudüs Gücü Komutanı Kasım Süleymani hayatını kaybetmişti. Bu olay, ABD ve İran arasındaki gerilimi zirveye taşımış, uluslararası arenada büyük yankı uyandırmıştı. İran, Süleymani’nin intikamını almak amacıyla 8 Ocak’ta Irak’taki Ayn el-Esed ve Erbil üslerinde bulunan ABD askeri noktalarına balistik füzelerle saldırı düzenlemiş, can kaybı yaşanmadığı ancak tesislerde hasar meydana geldiği bildirilmişti. Trump’ın iddiasına göre, bu misillemelerin ardından İran, ABD ile bir tür ateşkese gitme arayışına girmişti.
Trump’ın Gerekçeleri ve Öncesindeki Gerilimler
Eski Başkan Trump, Süleymani’nin öldürülmesi kararını savunarak, onun Bağdat’taki ABD Büyükelçiliği’ne yönelik büyük bir saldırı planladığını iddia etti. Trump, bu saldırının engellendiğini ve Soleimani’ye yönelik operasyonun bölgedeki Amerikan çıkarlarını koruduğunu vurguladı.
Süleymani suikastı öncesinde de ABD ile İran arasında bir dizi gerilim yaşanmıştı:
- 2019 yazı: İran’ın Hürmüz Boğazı üzerinde bir Amerikan insansız hava aracını düşürmesi. Trump yönetimi bu olaya askeri yanıt vermeyi son anda iptal etmişti.
- 2019 sonları: Körfez’de petrol tankerlerine yönelik saldırılar ve Suudi Arabistan petrol tesislerine yapılan hava saldırıları. ABD bu olaylardan İran’ı sorumlu tutmuştu.
- 2019 Aralık: Irak’ta ABD üslerine yönelik roket saldırıları ve Bağdat’taki ABD Büyükelçiliği’ne yapılan baskın girişimleri.
Trump, bu olayların İran’ın bölgedeki agresif tutumunu gösterdiğini ve Süleymani’ye yapılan müdahalenin bu döngüyü kırdığını ileri sürdü. Ona göre, operasyon İran’ı masaya oturmaya ve gerilimi düşürmeye zorlayan tek etkili eylem olmuştu.
Trump’ın bu iddiası, Süleymani’nin öldürülmesinden sonraki diplomatik temaslar ve gerilimi azaltma çabaları hakkında yeni bir boyut ortaya koyuyor. İran tarafından bu iddiaya henüz resmi bir yanıt gelmezken, söz konusu açıklamalar hem geçmişteki olaylara ışık tutuyor hem de gelecekteki ABD-İran ilişkileri bağlamında tartışmaları canlandırıyor.