Suriye, ülkenin yeniden inşası ve mültecilerin gönüllü, güvenli ve onurlu geri dönüşü için uluslararası toplumu koşulsuz destek vermeye çağırıyor. Birleşmiş Milletler (BM) Daimi Temsilcisi Koussay Aldahhak, BM Güvenlik Konseyi’nde yaptığı konuşmada, ülkesinin istikrara ve normalleşmeye öncelik verdiğini belirterek, dış müdahalelerin ve tek taraflı yaptırımların bu süreci engellediğini vurguladı.
Şam yönetimi, yıkıcı çatışmaların ardından ülkenin toparlanması için kapsamlı bir plan hazırladığını ve bu planın temel taşlarından birinin, mültecilerin ana vatanlarına geri dönmesi için uygun koşulların yaratılması olduğunu ifade ediyor. Ancak bu hedeflere ulaşmada karşılaşılan en büyük engellerin başında, Suriye topraklarındaki “yasa dışı yabancı askeri varlıklar” ve “tek taraflı zorlayıcı önlemler” olarak adlandırılan uluslararası yaptırımlar geliyor.
Suriye’nin Yeniden İnşa ve Geri Dönüş Planının Temel Hatları
Neden Şimdi?
Suriye’deki çatışmaların üzerinden yıllar geçmesine rağmen ülkenin büyük bir kısmı hâlâ savaşın izlerini taşıyor. Aldahhak’ın açıklamaları, Şam yönetiminin iç siyasi süreçlerini tamamlama ve dışarıdan müdahaleler olmadan kendi geleceğini inşa etme arzusunun bir yansıması olarak değerlendiriliyor. Ülkede yaklaşan cumhurbaşkanlığı seçimleri ve mevcut Devlet Başkanı Beşar Esad’ın adaylığı da bu “yeni dönem” vurgusunu güçlendiriyor.
Kimler Tarafından Dile Getirildi?
Bu vurgular, öncelikle Suriye’nin BM Daimi Temsilcisi Koussay Aldahhak tarafından Güvenlik Konseyi’nde dile getirildi. Daha önce Suriye’nin Rusya Büyükelçisi Beşar Ja’afari de benzer mesajlar vererek, Batılı ülkelerin Suriye’nin yeniden inşası ve mültecilerin dönüşü konusunda iki yüzlü davrandığını belirtmişti. Ja’afari, Batı’nın, mültecilerin geri dönüşünü Suriye’deki rejim değişikliğine bağlama çabasını eleştirmişti.
Geri Dönüş İçin Ne Tür Koşullar Sağlanmalı?
Suriye hükümeti, mültecilerin geri dönüşünün güvenli, onurlu ve gönüllü olması gerektiğini belirtiyor. Bu, altyapının onarılması, temel hizmetlerin (sağlık, eğitim) yeniden tesis edilmesi ve güvenlik ortamının sağlanması gibi adımları içeriyor. Ancak Şam, bu çabaların uluslararası finansal ve lojistik destek olmadan sürdürülebilir olmayacağını vurguluyor.
Hangi Uluslararası Aktörler Eleştiriliyor?
Aldahhak, özellikle ABD ve Türkiye’nin Suriye topraklarındaki askeri varlığını “yasa dışı işgal” olarak nitelendiriyor. Ayrıca, AB ve ABD tarafından uygulanan ekonomik yaptırımların, insani yardım çabalarını ve yeniden inşa projelerini sekteye uğrattığını ifade ediyor. Suriye, bu yaptırımların kaldırılmasını, ülkenin toparlanması için elzem görüyor.
Uluslararası Yardımlar ve Dağıtım Sorunu
Suriye, uluslararası insani yardımların ve yeniden inşa fonlarının politikleştirilmemesi gerektiğini savunuyor. Yardımların, Suriye hükümeti ile tam koordinasyon içinde, tüm ihtiyaç sahiplerine adil ve eşit bir şekilde ulaştırılmasının önemini vurguluyor. Özellikle Suriye’nin kuzeybatısındaki bölgelerde yardımların etkin dağıtımına ilişkin endişeler dile getiriliyor.
Suriye, egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı duyulması gerektiğini belirterek, ülkenin geleceğinin Suriye halkı tarafından, dış müdahaleler olmaksızın belirlenmesi gerektiğini ifade ediyor. Yeniden inşa ve mültecilerin geri dönüşü, Suriye’nin uluslararası arenada gündeminin merkezinde yer almaya devam ediyor.