Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK), ABD’nin acil talebi üzerine İran’da devam eden hükümet karşıtı protestoları ele almak üzere olağanüstü toplanma kararı aldı. Cuma günü New York’ta gerçekleştirilecek olan bu kritik toplantı, uluslararası toplumun İran’daki son gelişmelere yönelik tutumunu netleştirmeyi hedefliyor. Toplantıda, İran hükümetinin protestoculara yönelik tutumu ve ülkedeki insan hakları durumu masaya yatırılacak.
ABD Daimi Temsilcisi Nikki Haley, BMGK’nın bu durumu görmezden gelemeyeceğini vurgulayarak, konseyin “İran’daki gelişmeleri” görüşmek üzere acil olarak toplanması gerektiğini belirtmişti. Haley, İran halkının sesini duyurma çabalarını övgüyle karşılayarak, Washington’ın bu durumu yakından takip ettiğini ve sessiz kalmayacağını ifade etti. Bu hamle, ABD’nin İran politikalarında izleyeceği daha sert çizginin bir işareti olarak yorumlanıyor.
Kim Talep Etti ve Neden?
BM Güvenlik Konseyi’nin olağanüstü toplantı talebi, doğrudan Amerika Birleşik Devletleri tarafından geldi. ABD’nin BMGK Daimi Temsilcisi Nikki Haley, yaptığı açıklamalarda bu talebin gerekçelerini açıkça ortaya koydu. Haley, İran’da yaşanan olayları “hükümetin kendi vatandaşlarına karşı uygulamakta olduğu zulüm” olarak nitelendirdi ve İran halkının “sesini duyurmak istediğini” belirtti. ABD’li temsilci, BMGK’nın 2011’de Suriye’deki olaylara zamanında tepki vermemesi nedeniyle eleştirildiğini hatırlatarak, benzer bir hataya düşülmemesi gerektiğini savundu.
ABD’nin Gerekçeleri Neler?
- İran Hükümetine Yönelik Eleştiriler: Nikki Haley, İran hükümetini kendi vatandaşlarına zulmetmekle suçladı. Haley’e göre, İran halkı barışçıl protestolarla bir “özgürlük testi”nden geçiyor ve ABD bu süreçte sessiz kalmayacak.
- Geçmişteki Hatalardan Ders Çıkarma: ABD, 2011’de Suriye’deki olaylar patlak verdiğinde BMGK’nın gerekli tepkiyi gösterememesi nedeniyle yaşanan eleştirilere atıfta bulundu. Bu referans, uluslararası toplumun benzer krizlere daha erken ve etkin müdahale etmesi gerektiği mesajını taşıyor.
- Protestoculara Destek: ABD, İran’daki protestocuları “cesur” olarak tanımladı ve onların haklı taleplerini uluslararası platforma taşımayı amaçlıyor. Bu, protestolara uluslararası meşruiyet kazandırma ve İran hükümeti üzerindeki baskıyı artırma stratejisinin bir parçası olarak görülüyor.
Toplantının Önemi ve Olası Sonuçları
Cuma günü New York’ta gerçekleşecek olan BMGK toplantısı, İran’daki protestoların sadece iç bir mesele olmaktan çıkıp uluslararası bir gündem maddesi haline gelmesi açısından büyük önem taşıyor. Toplantıdan somut bir yaptırım kararı çıkması beklenmese de, Konsey üyelerinin İran’daki duruma ilişkin farklı görüşlerini dile getirmesi ve uluslararası düzeyde bir kınama mesajının verilmesi muhtemel. Bu durum, İran hükümeti üzerinde diplomatik bir baskı oluşturabilir ve ülkedeki insan hakları ihlallerine dikkat çekebilir. Ayrıca, bu toplantı, ABD’nin İran’a yönelik sertleşen dış politikasının uluslararası arenadaki ilk somut adımlarından biri olarak da kayıtlara geçecek.
İran’daki protestolar, 28 Aralık’ta Meşhed kentinde başlamış ve kısa sürede ülkenin birçok büyük şehrine yayılmıştı. Ekonomik sorunlar ve yolsuzluk iddialarıyla başlayan gösteriler, zamanla hükümet karşıtı siyasi bir nitelik kazanmıştı. Protestolarda şimdiye kadar çok sayıda kişi hayatını kaybederken, binlerce kişi gözaltına alınmıştı. BMGK toplantısı, bu gelişmelerin ardından uluslararası toplumun alacağı pozisyonu belirlemesi açısından kritik bir dönemeç olacak.
BMGK toplanacak mı?
Evet, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK), ABD’nin çağrısı üzerine İran’daki protestoları görüşmek üzere Cuma günü olağanüstü toplanacaktır.