Orta Doğu’nun çalkantılı coğrafyasında, Umman Sultanlığı hem siyasi hem de ekonomik istikrarını koruyarak dikkat çekici bir “dokunulmaz aktör” olarak öne çıkıyor. Özellikle dünya enerji ticaretinin can damarı olan Hürmüz Boğazı’ndaki kritik konumu, Umman’ı bölgesel ve küresel diplomatik arenada vazgeçilmez bir ülke haline getiriyor. Ülke, Sultan Kabus bin Said’in miras bıraktığı tarafsızlık ve arabuluculuk politikasını, Sultan Heysem bin Tarık’ın liderliğinde kararlılıkla sürdürüyor.
Umman’ın bu stratejik duruşu, 2022’de 114.7 milyar dolar GSYİH ve yaklaşık 4.5 milyonluk nüfusu ile bölgenin en istikrarlı ekonomilerinden biri olmasını sağlarken, aynı zamanda Hürmüz Boğazı’ndan geçen dünya petrol ticaretinin yaklaşık %20’si ve sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) ticaretinin %25’i için güvenli bir geçişi temin ediyor.
Umman Neden Bu Kadar Önemli?
Hürmüz Boğazı’ndaki Stratejik Konum
Umman, Basra Körfezi’ni Umman Denizi ve Hint Okyanusu’na bağlayan Hürmüz Boğazı’nın kilit aktörlerinden biridir. Boğazın en dar noktasında, seyrüseferin mümkün olduğu alanın büyük kısmı Umman karasuları içinde yer almaktadır. Bu durum, Umman’a boğazın güvenliği ve uluslararası seyrüseferin serbestliği konusunda benzersiz bir yetki ve sorumluluk yüklemektedir.
- Küresel Enerji Koridoru: Dünya petrol ve LNG ticaretinin önemli bir bölümü buradan geçmektedir. Herhangi bir gerilim veya kapanma, küresel enerji piyasalarında yıkıcı etkilere yol açabilir.
- Arabuluculuk Rolü: Umman, hem Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) üyeleri hem de İran ile iyi ilişkilerini koruyarak, bölgesel krizlerde güvenilir bir arabulucu olmayı başarmıştır. İran nükleer müzakerelerinden Yemen barış görüşmelerine kadar birçok kritik süreçte sahne arkasında etkin rol oynamıştır.
- Tarafsızlık Politikası: Sultan Kabus döneminden miras kalan dış ilişkilerde tarafsızlık, içişlerine karışmama ve diyalog ilkeleri, ülkenin bölgedeki gerilimlerden uzak kalmasını ve yabancı askeri üslere ev sahipliği yapmamasını sağlamıştır.
Umman Ekonomisi Nereye Gidiyor?
Umman ekonomisi, özellikle petrol ve gaz gelirlerine bağımlılığını azaltma yönünde ciddi adımlar atmaktadır. “Umman 2040 Vizyonu” ile lojistik, turizm, imalat, balıkçılık ve madencilik gibi sektörlerde çeşitlendirme hedeflenmektedir. Ancak hala petrol ve gaz, devlet gelirlerinin %60-70’ini ve GSYİH’nin %30’unu oluşturmaktadır.
Ekonomik Göstergeler ve Reformlar
- Bütçe Performansı: COVID-19 pandemisinin etkisiyle 2020’de GSYİH’nin %8.3’ü oranında bütçe açığı veren ülke, yüksek petrol fiyatlarının da etkisiyle 2022’de GSYİH’nin %2.6’sı oranında bütçe fazlası vermeyi başarmıştır.
- Kamu Borcu: 2020’de GSYİH’nin %68’ine ulaşan kamu borcu, 2022’de %38.6’ya gerilemiştir. Bu iyileşme, Fitch Ratings tarafından “BB (Durağan)” kredi notu ile de tescillenmiştir.
- Enflasyon: 2022 yılı için enflasyon oranı %2.8 seviyesinde gerçekleşmiştir.
- Yatırım Alanları: Salalah Limanı’nın bulunduğu Zufar Vilayeti ve Duqm Özel Ekonomik Bölgesi, yabancı yatırımlar için cazip merkezler olarak öne çıkmaktadır.
Zorluklar ve Gelecek
Umman ekonomisi, yaklaşık %80’i özel sektörde çalışan yabancı işgücüne olan bağımlılık, genç işsizliği ve küresel enerji geçiş sürecinin getirdiği belirsizlikler gibi bazı zorluklarla da karşı karşıyadır. Ancak devam eden ekonomik reformlar, güçlü mali disiplin ve dengeli dış politikası, ülkenin bu zorlukların üstesinden gelme potansiyelini güçlendirmektedir.
Umman, Hürmüz Boğazı’nda sağladığı güvenli geçiş ve bölgedeki istikrarlaştırıcı rolüyle, sadece kendi refahı için değil, küresel enerji güvenliği ve dünya barışı için de kritik bir aktör olmaya devam edecektir.
Umman, Hürmüz Boğazı’nda Barış ve Ekonomik İstikrarı Nasıl Koruyor?
Umman, Hürmüz Boğazı’nda barış ve ekonomik istikrarı, geleneksel tarafsızlık ve arabuluculuk politikası, tüm bölgesel aktörlerle diyalog kanallarını açık tutma stratejisi ve boğazın seyrüsefer güvenliğini titizlikle sağlama taahhüdüyle korumaktadır. Ülkenin dış müdahalelerden uzak duruşu ve iç ekonomik reformları, bu istikrarın temelini oluşturmaktadır.