Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Ermenistan’ın anayasasında yer alan Azerbaycan’a yönelik toprak iddialarını içeren maddeleri değiştirmesi halinde, Bakü’nün barış anlaşmasını “ertesi gün” imzalamaya hazır olduğunu açıkladı. Aliyev, bu adımın atılması durumunda Güney Kafkasya’da kalıcı barışın önünün açılacağını vurguladı.
Bakü’nün barışa hazır olduğunu belirten Aliyev, Ermenistan’ın anayasasında ve diğer yasal düzenlemelerinde Azerbaycan’a karşı düşmanca ifadeler ve toprak iddialarının bulunmasının kabul edilemez olduğunu ifade etti. Bu tür maddelerin varlığı sürdükçe gerçek bir barışın mümkün olmayacağını dile getirdi.
Aliyev’in Şartı Ne?
Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev’in temel şartı, Ermenistan’ın 1995 yılında kabul edilen ve 2015’te değiştirilen anayasasındaki “Bağımsızlık Bildirgesi”ne yapılan atıfların kaldırılması. Bu bildirge, Azerbaycan topraklarının bir parçası olan Dağlık Karabağ’ın Ermenistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti ile birleşmesi kararını içeriyor. Bakü yönetimi, bu ifadeleri Ermenistan’ın Azerbaycan topraklarında hak iddia etmesinin bir göstergesi olarak değerlendiriyor.
- Kim: Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev.
- Ne: Ermenistan’ın anayasasını ve ilgili yasal düzenlemeleri değiştirmesi talebi.
- Neden: Anayasadaki Azerbaycan’a yönelik toprak iddiaları ve düşmanca ifadelerin kaldırılması.
- Ne Zaman (İmza İçin): Değişiklik yapılırsa “ertesi gün”.
- Nerede (Açıklama): Bakü’den yapılan bir etkinlikteki konuşmada.
Ermenistan Anayasasındaki Tartışmalı Maddeler
Ermenistan anayasasının başlangıç kısmında, “Ermenistan Bağımsızlık Bildirgesi”nin temel ilkelerine atıfta bulunuluyor. Bu bildirgenin 11. maddesi ise “Ermenistan Cumhuriyeti, Ermenistan SSC ve Dağlık Karabağ’ın birleşmesi kararını destekler ve Türklerin Osmanlı İmparatorluğu’nda Ermenilere karşı uyguladığı soykırımın uluslararası düzeyde tanınması için çaba gösterir” ifadesini içeriyor. Azerbaycan, bu maddeyi egemenliğine ve toprak bütünlüğüne doğrudan bir tehdit olarak görüyor.
Uluslararası Toplum ve Arabuluculuk Süreci
Aliyev, barış görüşmelerinde arabuluculuk rolü üstlenen Rusya ve Avrupa Birliği’nin çabalarına da değindi. Özellikle Avrupa Birliği’nin son dönemde yaptığı açıklamaların önemine dikkat çekti. Avrupa Birliği’nin, her iki tarafı da 1991 Alma-Ata Deklarasyonu’na dayanarak birbirlerinin toprak bütünlüğünü ve egemenliğini karşılıklı olarak tanımaya çağırması, Aliyev tarafından Ermenistan’a dolaylı bir mesaj olarak yorumlandı.
Azerbaycan Cumhurbaşkanı, Ermeni yetkililerin zaman zaman “intikamcılık ruhu taşımadıklarını” ifade etseler de, anayasalarındaki mevcut maddelerin bu söylemle çeliştiğini belirtti. Gerçek barışın ancak her türlü toprak iddiasından vazgeçilmesiyle mümkün olacağının altını çizdi. Aliyev, Azerbaycan’ın Ermenistan topraklarında hiçbir iddiasının olmadığını da sözlerine ekledi.
Barışın Anahtarı Erivan’da
Aliyev’in açıklamaları, Güney Kafkasya’da uzun süredir devam eden gerilimin sona erdirilmesi ve kalıcı bir barış anlaşmasının imzalanması için topun Ermenistan’ın sahasında olduğunu bir kez daha gösterdi. Bakü, Ermenistan’ın anayasal değişiklikler yoluyla iyi niyetini kanıtlamasını bekliyor ve bu adımın ardından hızlı bir şekilde barış anlaşmasının imzalanabileceği sinyalini veriyor.
Ermenistan’ın, Aliyev’in bu açık çağrısına nasıl bir yanıt vereceği, bölgedeki gelecekteki siyasi gelişmeler açısından belirleyici olacak.