İsrail, Güney Afrika’nın Uluslararası Adalet Divanı’nda (UAD) İsrail aleyhine “soykırım” davası açması ve Uluslararası Ceza Mahkemesi’ne (UCM) başvurusu sonrası diplomatik misillemede bulundu. İsrail Dışişleri Bakanı Israel Katz, Güney Afrika’nın Tel Aviv Maslahatgüzarı Elias P. N. Byneveldt’i “istenmeyen kişi” (persona non grata) ilan ettiklerini duyurdu. Bu karar, iki ülke arasındaki ilişkilerde gerilimi tırmandıran önemli bir adım olarak kaydedildi.
Söz konusu diplomatik kararla birlikte Maslahatgüzar Byneveldt’in İsrail’i terk etmesi gerekecek. İsrail, bu hamleyi Güney Afrika’nın Filistin’deki durumu “savaş suçu” olarak nitelemesi ve İsrailli yetkilileri savaş suçu işlemekle itham etmesinin doğrudan bir sonucu olarak açıkladı.
Kararın Arka Planı: Güney Afrika’nın UAD Başvurusu
İsrail’in Güney Afrikalı diplomata yönelik “istenmeyen kişi” kararı, Pretoria yönetiminin İsrail’e karşı aldığı hukuki adımların bir yanıtı niteliğinde. Güney Afrika, 29 Aralık 2023 tarihinde Uluslararası Adalet Divanı’na başvurarak, İsrail’in Gazze Şeridi’nde soykırım suçu işlediğini öne sürmüştü. Bu dava, uluslararası arenada büyük yankı uyandırmış ve İsrail üzerinde ciddi bir baskı oluşturmuştu.
UAD’nin Geçici Tedbir Kararı
26 Ocak’ta Uluslararası Adalet Divanı, Güney Afrika’nın açtığı dava kapsamında İsrail’e Gazze’de soykırımın önlenmesi için tüm tedbirleri alması yönünde bir dizi geçici tedbir kararı verdi. Divan, İsrail’e soykırım eylemlerini engelleme, kışkırtmaları önleme, delilleri muhafaza etme ve Gazze’ye insani yardımların ulaştırılmasını sağlama yükümlülüğü getirmişti. Ancak mahkeme, Güney Afrika’nın talep ettiği ateşkes kararı vermemiş, İsrail’den bir ay içinde alınan önlemlere ilişkin bir rapor sunmasını istemişti.
Gazze’deki Durum ve Uluslararası Tepkiler
7 Ekim 2023’ten bu yana İsrail, Hamas’ın saldırılarına misilleme olarak Gazze Şeridi’ne yoğun bir askeri operasyon düzenliyor. Bu operasyonlar sonucunda:
- 30.000’den fazla Filistinli hayatını kaybetti, kurbanların büyük çoğunluğunu kadınlar ve çocuklar oluşturuyor.
- Gazze nüfusunun %85’i yerinden edildi.
- Bölgedeki hastaneler, okullar ve altyapı tesisleri dahil olmak üzere yaygın yıkım yaşandı.
- İsrail’in uyguladığı abluka nedeniyle Gazze’de ciddi bir açlık krizi ve insani felaket ortaya çıktı.
Güney Afrika hükümeti, İsrail’in Filistinlilere yönelik politikalarını uzun süredir eleştiriyor ve bu durumu kendi tarihsel apartheid rejimiyle karşılaştırıyor. Bu benzerlik, Güney Afrika’nın uluslararası mahkemelerde İsrail aleyhine yasal süreçleri başlatmasının temel motivasyonlarından biri olarak gösteriliyor. Pretoria, UAD’deki ana davasını sürdürmekte kararlı olduğunu belirtirken, Uluslararası Ceza Mahkemesi’ne (UCM) de İsrailli yetkililer hakkında savaş suçu soruşturması başlatılması talebini iletti.
Diplomatik İlişkilerde Gelecek
İsrail’in Güney Afrika Maslahatgüzarı’nı “istenmeyen kişi” ilan etmesi, iki ülke arasındaki diplomatik ilişkilerin daha da gerileyeceğine işaret ediyor. Bu adımın uluslararası alanda nasıl karşılanacağı ve diğer ülkeler nezdinde ne gibi etkiler yaratacağı merak konusu. İsrail, uluslararası mahkemelerdeki davalara rağmen Gazze’deki operasyonlarına devam edeceğini belirtirken, Güney Afrika da Filistin davasını uluslararası hukuk platformlarına taşımayı sürdürüyor.
İsrail, Güney Afrika Maslahatgüzarı Byneveldt’i neden istenmeyen kişi ilan etti?
İsrail, Güney Afrika’nın Uluslararası Adalet Divanı’nda İsrail’e karşı “soykırım” davası açması ve Uluslararası Ceza Mahkemesi’ne (UCM) İsrailli yetkililerin “savaş suçu” işlediği iddiasıyla başvurması nedeniyle Güney Afrika Maslahatgüzarı Elias P. N. Byneveldt’i istenmeyen kişi ilan etmiştir.